Van Goghs moeder weet nu wat het is om te haten

Carl MureauAlgemeen Nieuws, islam, Journalist, Theo van Gogh

Algemeen Dagblad –  10 november 10 2004 – Foto Carl Mureau

 

Amsterdam | Theo van Gogh had het niet van een vreemde. ‘Een volk dat voor barbaren zwicht, zal meer verliezen dan lijf en leden’, zegt zijn moeder, vrij naar dichter-verzetsman Henk van Randwijk. Vader Van Gogh citeert uit de brief van een goede vriend: ‘Het islamfascisme is onder ons gekomen.’ Ze schuwen de harde woorden niet, hier bij de crematie van hun zoon.

Theo van Gogh krijgt, een week na zijn gewelddadige dood, een bijzonder afscheid. Maandagavond kwamen zijn vele vrienden al bijeen in de Westergasfabriek voor een feest met de kist in het midden, en op het podium een opgezette geit: ‘voor wie aandrang voelde’. Zijn vriend en zakenpartner Gijs van de Westelaken noemt dat feest een dag later ‘indrukwekkend, emotioneel en vooral vrolijk’. ‘Het was een fantastische filmset.’

De crematie begint zoals een filmpremiere. Bekende Nederlanders -van Katja Schuurman tot Peter R. de Vries -melden zich een voor een op de Kruislaan. Sommigen maken nog snel een praatje voor de vele aanwezige camera’s. Maar de bioscoopdeur is vandaag een ijzeren hek en de rode loper een grindpad. En daarachter wacht niet de chique zaal van Tuschinski, maar de stemmige aula van De Nieuwe Ooster.

Buiten staan treurende mensen. Die boos zijn, omdat Theo van Gogh is vermoord. Dat laten ze zien met leuzen als ‘Dit is een droomland’ en ‘Stop de haat’. Max Flietstra draagt een T-shirt met Van Goghs kop erop en de tekst ‘FUCK fundamentalisten’: ‘Er zijn twee dingen ziekmakend in dit leven: oorlog en fundamentalisten. Het is niet leefbaar meer in dit land.’ Op de stoep staan ook enkele ‘vrienden van Pim Fortuyn’. ‘Theo had niks met ze. Hij noemde ze pygmeeen’, lacht Van de Westelaken. ‘Als hij dit zag, zou hij kraaiend van plezier voor de tv hebben gezeten.’

Maar Theo van Gogh ziet het niet meer. Zijn eigen crematie is nu live op televisie. Binnen zitten 450 genodigden, buiten staan nog zo’n 700 belangstellenden, die de dienst op een groot videoscherm kunnen volgen. De voorspelde drukte blijft uit. De mensen kijken in stilte naar de beelden van de kist met daarop bloemen, Van Goghs agenda, een pen, sigaretten en een fles drank. En ze luisteren naar de mooie, harde en ook lieve woorden die worden gesproken.

Onvrijheid en achterlijkheid

theo van gogh2

Zijn moeder maakt duidelijk waarom haar zoon zijn strijd voerde: ‘Hij was bezorgd, bang dat ons land in onvrijheid en achterlijkheid zou achterblijven.’ Sinds vorige week dinsdag is ze vervuld van haat, zegt ze, een gevoel dat ze tot dan toe niet kende. Ze spreekt troostende woorden voor ‘lieve Ayaan’ Hirsi Ali, die zich niet schuldig moet voelen, en sluit af met een boodschap. ‘Theo zei altijd als hij had gebeld: ‘take care’. Ik zeg dat nu tegen u allen: take care voor de toekomst.’

Historicus Maarten van Rossem laat de aanwezigen lachen en looft Van Goghs prestaties als regisseur. Oudminister Bram Peper hamert op het belang van de vrije meningsuiting, als ‘moeder van onze democratie’. Van Goghs zussen Josine en Jantine roemen hun ‘lieve broer, met zijn hart van goud’. ‘Theo was geen heilige’, zegt Jantine. ‘Hij kon lastig zijn, bemoeizuchtig en koppig. Maar wat hebben wij ontzettend met hem gelachen. Ik zal zijn berenomhelzingen missen.’

De vader van Theo van Gogh sluit de rij. Hij prijst het oeuvre van zijn zoon, met name diens films, die hij beschouwt als ‘een lichtend baken voor de beschaafde wereld’. Buiten klinkt een warm applaus. Dan zet Lou Reed zijn Perfect day in. Als zoon Lieuwe bij de kist is weggelopen, gaat buiten het scherm op zwart.

Op straat staat ook Armand Schroder het huilen nader dan het lachen. De 60-jarige Amsterdammer noemt de crematie ‘indrukwekkend en mooi’. ‘Maar aan de andere kant is het gewoon klote dat we hier staan.’ Op zijn buik draagt-ie een schotschrift: ‘Een god die oproept om te doden is toch eigenlijk een duivel?!’. Hij woont in Amsterdam-West, waar ook Mohammed B. opgroeide, en is treurig gestemd over deze wereld. Mensen leven langs elkaar heen. ‘En als er wat wordt gezegd, is het meteen vechten.’ Geweld lost helemaal niks op, zegt-ie. ‘Op zijn Amsterdams: Je mot met mekaar blijven lullen.’

 

© 2004 PCM Uitgevers B.V.